آبیاری سنتی(سطحی):
آبیاری سطحی که به عنوان قدیمی ترین و معمولترین روش کاربرد آب در مزرعه می باشد از اهمیت کافی برخوردار بوده و به انواع مختلف تقسیم بندی می شود.




1.آبیاری غرقابی یا کرتی (Flooding irrigation) : در این روش کرتهائی نسبتاً تراز به شکل مربع یا مربع مستطیل آماده ساخته و آب را از جوی مجاور وارد کرت می کنند که پس از پر شدن کرت، آب را قطع می کنند (بدون فاضلاب) در روش آبیاری کرتی با فاضلاب ، کرتهای طویل و کم عرض ساخته شده و آبی که وارد کرت می شود و پس از پر شدن وارد فاضلاب گردیده و از فاضلاب برای آبیاری کرتهای زیرین استفاده می شود. در آبیاری کرتی خاک، بذر و مواد غذائی در معرض شستشو قرار گرفته و خاک نیز سله می بندد. برای کاهش فرسایش، زمین به صورتی باید تسطیح گردد که شیب آن کم بوده و آب با سرعت در درون کرت جریان نیابد. علاوه بر این چون طوقه و ساقه گیاهان نیز در تماس با آب هستند. ممکن است دچار بعضی از بیماریها شوند





2-آبیاری نواری (Border Irrigation)
آبیاری نواری شکل توسعه یافته آبیاری کرتی است که در آن اراضی زراعی شیب بندی شده و به شکل مستطیل و ترازبندی شده درآمده اند . تفاوت روش آبیاری نواری و کرتی در آن است که نوارها شیب دار بوده و با شیب کمتر از ۵/۰درصد مناسب می باشد . توپوگرافی مزرعه در روش آبیاری نواری بسیار مهم بوده و برعکس روش آبیاری کرتی که دارای قطعات کوچک بوده و از تجهیزات مکانیزه در سطح وسیع نمی توان استفاده نمود . در این روش با افزایش طول قطعات (نوارها) و رعایت مسائل مربوط به تسطیح اراضی امکان استفاده از مکانیزاسیون کشاورزی فراهم می گردد . عوامل موثر در افزایش راندمان آبیاری در این روش عبارتند از :
الف) شیب نوارها : شیب طولی نوارها که در آن جهت آب آبیاری جریان می یابد باید یکنواخت و به تدریج کاهش یابد . شیب زیاد موجب افزایش سرعت آب در سطح نوار ، عدم توزیع یکنواخت در عرض نوار و فرسایش خاک می گردد . از طرف دیگر شیب اندک نوارهای آبیاری سبب کاهش سرعت پیشروی جریان و نهایتاً تلفات آن به صورت نفوذ عمقی به خارج از ناحیه ریشه و کاهش یکنواختی آبیاری را بدنبال دارد. شیب های مناسب برای بافتهای لومی ـ ماسه ای تا ماسه ای ۲۵/۰تا ۶/۰درصد ، لومی ۲/۰تا ۴/۰ درصد و برای بافتهای رسی تا لومی ۰۵/۰ تا ۱۲/۰درصد توصیه شده است . در عمل طول ۱۰ تا۱۵ متر اول نوار را مسطح اختیار می نمایند تا جریان ورودی به نوار در عرض آن پخش و سپس وارد قسمت شیب دار نوار شده و در طول آن جریان یابد . گاهی نیز در خاکهای با بافت سبک ۳۰ تا ۵۰ متر انتهای طول نوار را بدون شیب و یا با شیب اندک تهیه می نمایند . در این صورت آب اضافی آبیاری در بخش انتهایی نوار جمع شده و به داخل خاک نفوذ می کند .
ب) طول نوار : طول نوار یکی از فاکتورهای خیلی مهم در آبیاری نواری است . این فاکتور در اقتصاد مزرعه و راندمان آبیاری تأثیر قابل ملاحظه ای دارد . افزایش طول نوار سبب کاهش هزینه های کارگری و احداث انهار آبیاری و زهکشی کمتری را بدنبال خواهد داشت . طول نوار را نمی توان از حد خاصی نیز بیشتر انتخاب نمود . زیرا تلفات آب به صورت نفوذ عمقی در ابتدای نوار بیشتر و راندمان آبیاری کاهش می یابد . طول نوار به بافت خاک ، شیب زمین ، عمق آب آبیاری و ابعاد مزرعه بستگی دارد . اصولاً در خاکهای با بافت سبک طول نوار کمتر از خاکهای سنگین بافت انتخاب می شود . طول نوار در خاکهای ماسه ای تا ماسه ای لومی ۶۰ تا ۱۲۰ متر ، در خاکهای لومی ۱۰۰ تا ۱۸۰ متر در خاکهای با بافت لومی ـ رسی تا رسی ـ سیلتی ۱۵۰ تا ۳۰۰ متر و در خاکهای رسی بیش از ۴۰۰ متر توصیه گردیده است .
ج) عرض نوار : عرض نوارهای آبیاری از ۳ تا ۱۵ و حداکثر تا۳۰ متر متغیر بوده و تابع توپوگرافی زمین ، عرض ماشینهای کاشت ، داشت ، و برداشت ، جریان ورودی و عمق آب آبیاری است . معذلک از نظر اقتصادی نوارهای با عرض کمتر از ۳ متر مقرون به صرفه نیست . زیرا تعداد مرزها در واحد سطح افزایش و تلفات زمین بیشتر می شود . در شیب های۳/۰ تا ۴/۰ درصد عرض نوار نباید از ۱۰ تا۱۲ متر تجاوز نماید . چنانچه شیب زمین بیش از ۵/۰درصد باشد عرض نوارها به ۶ تا۸ متر محدود می شود . جریان ورودی به نوار نیز از عوامل مهم و مؤثر در انتخاب عرض نوارهای آبیاری است . در دبی های خیلی کم عرض نوار نباید از ۴ متر تجاوز نماید . جریان ورودی به نوار باید آنقدر باشد که در مدت زمان کافی سطح نوار را بپوشاند . یکی دیگر از عوامل موثر در انتخاب عرض نوارهای آبیاری عرض ماشینهای کاشت ، داشت و برداشت می باشد . معمولاً عرض نوارها به صورت مضربی از عرض این ماشینها درنظر گرفته می شود .
د) جریان ورودی به نوار :
جریان ورودی به نوار از عوامل بسیار مهم در طراحی آبیاری نواری بوده و مقدار آن به عواملی از قبیل طول و عرض نوار ، شیب زمین ، بافت خاک ، پوشش گیاهی و ... بستگی دارد . انتخاب صحیح آن سبب افزایش راندمان و یکنواختی آبیاری می شود برای افزایش راندمان آبیاری بهتر است که آبیاری با ماکزیمم دبی غیر فرسایشی آغاز و وقتی جریان به انتهای مزرعه رسید ، مقدار آن به نصف کاهش می یابد . خاکهای سبک بافت به جریان ورودی بیشتر نسبت به خاکهای سنگین بافت نیاز دارند . در این صورت جریان سریعاً در سطح نوار پخش شده و نفوذ عمقی نیز کاهش می یابد . برعکس در خاکهای سنگین بافت به دلیل نفوذ پذیری کم جریان ورودی کمتری نیاز است . بکار بردن جریان زیاد در این خاکها فرسایش و افزایش رواناب سطحی در انتهای مزرعه را بدنبال دارد .

3-آبیاری جوی پشته ای یا ردیفی (‍Furrow Irrigation)
روش آبیاری نشتی که عمق و عرض فاروهای آن حدود۲۰ سانتی متر است یکی از مناسب ترین روشهای آبیاری است در این روش آب در تمام سطوح خاک جریان نمی یابد بلکه فقط در فاروها جریان داشته و به تدریج در کف و کناره های آن نفوذ و خاک را مرطوب می کند طول فاروها بستگی به شیب زمین ، بافت خاک و اندازه و شکل مزرعه دارد . در اراضی با شیب ملایم و جنس خاک متوسط تا سنگین می توان طول فاروها را کاهش داد . در صورت زیاد بودن طول زمین می توان در فواصل مناسب نهرهایی عمود بر فاروها جهت جمع آوری فاضلاب فاروهای بالادست احداث و پس از جمع آوری مجدداً آب را به فاروهای پایین دست هدایت نمود فواصل خطوط و عرض پشته ها نیز تابع بافت و جنس خاک می باشد . در اراضی سبک عرض پشته ها کمتر و در اراضی سنگین عرض پشته ها می تواند
افزایش یابد . در بررسی های انجام شده در خاکهای با بافت متوسط فاصله دو فارو از هم ۶۰ سانتی متر و فاصله خطوط کاشت از هم ۲۰ تا ۱۸ سانتی متر توصیه می گردد . بدین ترتیب روی هر پشته سه خط به فاصله ۲۰ـ ۱۸ سانتی متر کشت می شود .