دسته بندی مقالات
کلید واژگان
پسابآبیاریفاضلابآبیاری قطره ایتصفیهخاکآبیاری تحت فشارکشاورزیکارآیی مصرف آبفاضلاب و کشاورزیکمبود آبآبیاری بارانیفیلترمنابع آبفضای سبزمدیریت منابع آبمناطق خشکقطره چکانآبیاری زیرسطحیبهینه سازی آبیاریکودآب زیرزمینیفلزات سنگینگیاهاصول طراحیآبیاری سطحیکیفیت آبآلودگیپیاز رطوبتیصرفه جوییفشارچاهدبیریشهزهکشیفناوری نانورطوبتتبخیر و تعرقپمپاژسوپر جاذبکم آبیاریآب شورزهابنفوذهیدرولیکآبیاری جویچه ایتالاب مصنوعیخشکسالیدور آبیاریراندمان آبیاریکود آبیاریلولهآب شیرینآبیاری غرقابیآمار و مقایسهاستانداردبرنامه ریزی آبیاریتوزیع آبرسوب زداییسطح خاک خیس شدهنیاز آبیوزارت نیروآبیاری سنتیآبیاری نشتیآبیاری هوشمندبحران آبراندمانگلخانهمهندسی رودخانه‌آب نامتعارفآبیاری شیاریتوزیع رطوبت خاکسنترپیووتشرکت های آبیاریفناوری نوین کشاورزی وآبیاریکم آبینوار تیپهیدرولوژیآب و انرژیآلاینده های آبانرژیبارندگیسدسنسورسیستم تزریق کودشبیه سازیفیلتر تصفیهاقلیم در آبیاریبابلربازیافت آبتوانروانابصنعت آبکانال های آبکنترلرگندزدایینیروگاه‌FAOGISآب ناسالمآبخیزداریآبیاری تکمیلیآبیاری جویچه‌ایاولترافیلتراسیونبارش، خراسان، دیم، ریسک، شاخص رضایتمندی نیازآبی، عملکرد.بهره برداری مناسبتنش رطوبتیتوپوگرافیجریان آبحجم آبخاک شوردوره رشدزهکشی کنترل شده، زهکشی آزاد، جریان خروجی زهکشی، تلفات نیتروژن نیتراتی و آمونیاکیسطح ایستابیکم آبیاری، گندم، خواص کمی، عمق آب مصرفی بهینه.گیاه پالایینمونه برداری

دانشنامه - خشکسالی

ارزیابی و واسنجی مدل WMS/HEC-HMS در حوضه آبریز سد مهاباد کمبود آب که مردم ایران از قدیم با آن مواجه بوده اند، چنان پیچیدگی های فنی، فرهنگی و اقتصادی اجتماعی بوجود -
آورده است که حتی استفاده علمی از این منابع را تحت الشعاع قرار داده است، لذا قبل از هر تصمیم گیری باید ابعاد اینگونه
مسائل از نظر هیدرولوژیکی شناخته شود . استفاده از روابط تجربی بارش رواناب بعنوان یکی از ساده ترین روشها در تخمین -
حجم رواناب خروجی از حوضه ها شناخته می شود. با توسعه کامپیوترها و قابلیت های محاسباتی و تصمیم گیری منطقی آنها،
محققین روشها و متدهای جدیدی برای حل دقیق تر و بهینه تر مسائل و پدیده های مختلف توسعه داده اند. در این تحقیق
فرآیند بارش رواناب حوضه آبریز سد مهاباد با استفاده از مدل مفهومی - HEC-HMS شبیه سازی شده است. فرآیند شبیه
سازی با استفاده از روش های شماره منحنی SCS و مقدار اولیه و نرخ ثابت تلفات برای محاسبه میزان تلفات و روش های
هیدروگراف واحد کلارک و هیدروگراف واحد اشنایدر جهت برآورد میزان رواناب انجام گرفته است و کارایی آنها با استفاده از
معیارهای آماری، مجذور میانگین مربعات خطای وزنی ) PRMSE ( و ضریب تبیین ) R2 ( مورد ارزیابی قرار گرفته است.
بررسی نتایج شبیه سازی حکایت از انطباق بهتر روش شماره منحنی SCS نسبت به روش نرخ ثابت و مقدار اولیه برای
محاسبه میزان تلفات دارد.
مدل سازی تولید گیاهی بر اساس عوامل آب و هوایی و شاخص های خشکسالی در مراتع منتخب استان های مرکزی و قم پیش بینی تولید گیاهی و استراتژ یهای مدیریتی مناسب نیاز به شناخت عوامل آب و هوایی اصلی در مناطق مختلف دارد. هدف از انجام این تحقیق
مقایسه تولید علوفه در مناطق مختلف بر اساس عوامل آب و هوایی و شاخص های خشکسالی است. این مناطق شامل دو منطقه در استان مرکزی و دو
منطقه در استان قم می باشند. عوامل آب و هوایی مورد بررسی شامل بارندگی، دما و تبخیر و تعرق و شاخص های خشکسالی شامل شاخص بارش
می باشند. برای هر یک از متغیرها، سی و سه دوره ی زمانی مختلف، شامل : دوره های (RDI) و شاخص شناسایی خشکسالی (SPI) استاندارد شده
بر ای کاهش حجم (PCA) یک ماهه تا نه ماهه در نظر گرفته شده است. با توجه به تعداد زیاد متغیرهای مستقل از روش تجزیه به مؤلفه های اصلی
داده ها استفاده شد. رابطه تولید علوفه مرتع با هریک از عوامل آب و هوایی و شاخص های خشکسالی با استفاده از روش های رگرسیونی چند متغیره
مدل سازی شد. علاوه براین، رابطه تولید مرتع با همه این عوامل به صورت یک مدل ترکیبی مورد بررسی قرار گرفت. bestsubset و stepwise شامل
برای انتخاب مدل از معیارهای ارزیابی خطا استفاده شد. در نهایت در مناطق رودشور، باغیک و قره سو به ترتیب مد لهایی که بر اساس تبخیر و تعرق
تولید را پیش بینی (RMSE=4/0Kg, r=0/ و بارندگی ( 99 (RMSE=3/1Kg, r=0/ شاخص شناسایی خشکسالی ( 99 ،(RMSE=7/7Kg, r=0/99)
می نمایند، به عنوان مدل مناسب پیش بینی تولید علوفه مرتع در هر منطقه انتخاب شدند. ضمن آن که در منطقه اراک مدلی که ترکیبی از عوامل آب و
است، به عنوان بهترین مدل انتخاب شد. به طور کلی ارتباط تولید مرتع با وضعیت خشکسالی بر اساس شاخص (RMSE=0/2Kg, r=0/ هوایی ( 99
شناسایی خشکسالی قوی تر از ارتباط آن با بارندگی و دما است. همچنین به منظور برآورد تولید مرتع، شاخص شن اسایی خشکسالی نسبت به شاخص
بارش استاندارد شده از دقت بیشتری برخوردار است. زیرا، این شاخص به طور هم زمان وضعیت بارندگی و تبخیر و تعرق را در نظر می گیرد.
ارزیابی روش هیبرید جهت تحلیل منطقه ای جریان کمینه در استان مازندران بی گمان خشکسالی ازجمله اصلی ترین و قدیمی ترین بلیه های طبیعی است که انسانها از دیر باز با آن آشنا بوده اند
تحلیل جریانهای کمینه روشی برای برآورد خشکسالی هیدرولوژیک است که در مناطق فاقد آمارکافی، مورد استفاده قرار می
گیرد و متکی بر آمار واقعی بوده و نتایج آن قابل اعتمادتر می باشد یکی از روشها در تحلیل منطقه ای جریان کمینه، رو
هیبرید می باشد که برای غلبه بر مشکلات کمبود آمار در مناطق با تعداد ایستگاههای هیدرومتری کم و یا عدم وجود آمار
کافی درداشتن تعداد ایستگاهها مناسب است هدف از این تحقیق ارزیابی رو هیبرید در برآورد جریان کمینه در استان
مازندران می باشد به همین منطور از رو جریان کمینه شاخص استفاده شد در این مطالعه با بررسی کلیه ایستگاه های
موجود درمنطقه مورد مطالعه، 24 ایستگاه هیدرومتری مناسب انتخاب گردید سپس سری های جریان کمینه با تداوم هفت
روزه محاسبه و مناسبترین تابع توزیع که تابع لوگ پیرسون تیپ 3 بود بر داده ها براز داده شد و دوره بازگشتهای مختلف
برآورد گردید منطقه مورد بررسی بر اساس نتایج تحلیل خوشه ای در رو جریان کمینه شاخص و بر اساس مسادت در
رو هیبرید گروهبندی شد سپس مدلهای منطقه ای جریان کمینه طبق هر دو رو مککور تعیین و با آزمون خطا
اعتبار دو رو بررسی شد نتایج نشان داد که مدل هیبرید نسبت به رو جریان کمینه شاخص ، رو دقیقتر و قاب ل
اعتمادتری می باشد و استفاده از آن در ایستگاههایی که فاقد داده کافی هستند توصیه می شود
ارزیابی عملکرد شبکه های سد زاینده رود در دوره خشکسالی با استفاده از مدل WEAP امروزه حفظ و صیانت از منابع آب و بهره برداری بهینه و اقتصادی و عادلانه از آن یک مسأله جهانی است و به همین جهت در
قرن حاضر از آب به عنوان یک چالش فراگیر بشری یاد می شود. آب اولین عامل محدودیت در افزایش تولید کشاورزی است
بنابراین نیاز به استفاده بهینه از منابع آبی به ویژه در مصرف کشاورزی که قسمت عمده مصرف منابع آبی کشور را تشکیل
می دهد احساس می شود. هدف این تحقیق ارائه یک الگوریتم برای چگونگی ارزیابی عملکرد سد زاینده رود با تاکید بر محوریت
آب می باشد . برای رسیدن به اهداف این تحقیق از روش مدل سازی بهره برداری از مخزن سد استفاده می شود. مدل WEAP به
طور قابل قبولی سیستم های منابع آب را شبیه سازی می کند.بدین صورت که پس از جمع آوری و تکمیل اطلاعات مورد نیاز،
فایل ورودی مدل WEAP را تشکیل داده و مدل برای یک دوره آماری کالیبره می گردد. مرحله بعد از آن تدوین سیاست های
بهینه بهره برداری از مخزن سد در سناریوهای مختلف الگوی مصرف آب در حوضه است و در هر حالت مدل WEAP اجرا شده
و نتایج بدست آمده ارزیابی می شود. در این تحقیق چهار سناریو مورد ارزیابی قرار گرفت که شامل سناریوهای کاهش سطح
01 و 01 درصدی گیاهان پرمصرف می باشد و سناریو برگزیده سناریو ، 01، زیر کشت گیاهان پرمصرف به ترتیب کاهش 011
2 SC که از نظر تامین و اعتمادپذیری تامین نیازهای آبی و حداکثر حجم آب نگهداری شده در مخزن در طول سال نسبت به
بقیه سناریوها شرایط بهتری را برای مخزن سد ما در دوران خشکسالی برای ما به همراه دارد.
بررسی ردپای اکولوژیک آب و شاخص های آب مجازی در محصولات پسته و خرما در استان کرمان مشکل کمبود منابع آب و بارش یک واقعیت مهم و غیر قابل انکار در استان کرمان محسوب می شود. کل مصرف آب در داخل
یک کشور به تنهایی معیار درستی از برداشت واقعی آب از منابع آب جهانی نیست. ردپای اکولوژیک آب شاخصی برای تعیین
میزان مصرف واقعی آب است. لذا بررسی ردپای اکولوژیک آب و شاخص های آب مجازی محصولات استراتژیک می تواند در
سیاست گذاری و برنامه ریزی بهینه منابع آب مفید باشد. بنابراین در این پژوهش جهت بررسی توانایی منطقه برای تامین آب
مورد نیاز برای تولید داخلی، به محاسبه میزان ردپای اکولوژیک آب در محصولات کشاورزی استراتژیک استان )پسته و خرما(
در سال 8811 پرداخته شد. در این تحقیق جهت انجام محاسبات از روش هوکسترا و هانگ و هوکسترا و همکاران استفاده شد.
2902/ 6 میلیارد متر مکعب تخمین زده شد که به ازاء هر نفر 2 / شاخص ردپای اکولوژیک آب استان در بخش کشاورزی 65
متر مکعب در سال است. استان کرمان صادر کننده آب مجازی شد و وابستگی استان به منابع آب خارجی بسیار کم بود.
828 درصد از منابع آب تجدید شونده استان برآورد گردید که بنا به / شاخص کم آبی یا شدت مصرف آب در بخش کشاورزی 8
تعریف کمیسیون توسعه پایدار سازمان ملل اگر حجم مصرف آب در هر کشور بیشتر از 09 درصد کل منابع آب تجدید پذیر
سالانه باشد آن کشور کم آب تلقی می شود، لذا استان کرمان کم آب تلقی می شود. بنابراین کاهش فشار وارده بر منابع آب
داخلی، مستلزم بهره گیری بیشتر از استراتژی مبادله آب مجازی در واردات محصولات با نیاز آبی بالا به استان می باشد
بررسی و مقایسه کارایی چهار نمایه خشکسالی هواشناسی در مدیریت خطر خشکسالی های استان سیستان و بلوچستان مطالعه وضعیت خشکسالی در نواحی مختلف در تدوین طرح های مقابله با خشکسالی و مدیریت خطر آن از اهمیت زیادی
برخوردار است. بارندگی یکی از مهم ترین متغیرهایی است که از آن در تعریف خشکسالی استفاده می شود. نمایه های مختلفی
بر پایه بارش برای ارزیابی خشکسالی ارائه شده است. بررسی حالات وقوع همزمان طبقات هر نمایه معین خشکسالی می تواند
معیار مناسبی برای ارزیابی تطابق نمایه ها باشد. هدف از این تحقیق بررسی کارایی نمایه های خشکسالی در استان سیستان و
بلوچستان و انتخاب مناسب ترین نمایه می باشد. برای دست یابی به این هدف، با استفاده از داده های سالانه بارش از سال 0691
تا سال 0636 و با استفاده از شاخص درصد از نرمال ) PN (، دهک های بارندگی ) DPI (، بارش استاندارد ) SPI (، ناهنجاری های
بارش ) RAI ( در هفت ایستگاه هواشناسی استان سیستان و بلوچستان خشکسالی مورد بررسی قرار گرفته و پهنه بندی گردید.
جهت انتخاب مناسب ترین نمایه از ضریب همبستگی اسپرمن بین شاخص خشکسالی و تغییرات بارندگی در دوره آماری مورد
مطالعه استفاده گردید. نتایج نشان داد، در شهرهای زهک، زابل، ایرانشهر و چابهار شاخص PN با ضریب همبستگی یک، در
شهرهای زاهدان و سراوان شاخص RAI 1 و در خاش شاخص / 1 و 66 / با ضریب 38 SPI با ضریب همبستگی یک توانسته اند
خشکسالی شدید و بسیار شدید را نسبت به دیگر شاخص ها بهتر نشان دهند. در ارزیابی روابط همبستگی نمایه های زوج شده
PN-RAI ، PN-SPI و SPI-RAI 1/ در اکثر ایستگاه ها در سطح اطمینان ) 10 p< ( از همبستگی بالایی نسبت به یکدیگر
برخوردارند.
ارزیابی عملکرد کلزا به صورت تابعی از ارتفاع آب آبیاری و شوری در منطقه مشهد کمبود آب در طبیعت، خصوصاً در مناطق خشک و نیمه خشک، همواره با کاهش کیفیت آب همراه است. این تحقیق
- - در مزرعهای با بافت شنی لومی در فاصله 52 کیلومتری از مرکز شهر مشهد، در دو سال زراعی 9911 19 و 9919 15
اجرا گردید. طرح آزمایشی موردنظر به صورت اسپلیت اسپلیت پلات در قالب بلوک های کامل تصادفی بود که در آن
8 و 99 دسی زیمنس بر متر به ترتیب ،2 ،1/ چهار فاکتور مقدار شوری آب آبیاری ) 2 S1 ، S2 ، S3 و S4 ( به عنوان کرت
52 و 21 درصد نیاز آبی به ترتیب ،952 ، های اصلی، چهار سطح آبیاری به عنوان فاکتور فرعی ) 911 I1 ، I2 ، I3 و I4 ( و
دو رقم کلزا )هایولا 119 و آرجی اس 119 ( به عنوان فاکتور فرعی بود که در سه تکرار اجرا گردید. تابع خطی لگاریتمی
در تمام شوریها در تیمار I4 عملکرد دانه را بیشتر از واقعیت برآورد میکند. بر اساس نتایج به دست آمده توابع درجه
دوم و متعالی به ترتیب برآوردهای بهتری نسبت به دو تابع دیگر دارند. مقادیر ضریب تعیین R2 نشان میدهد که در
=1/ رقمهای هایولا و آرجی اس، تابع درجه دوم با 11 R2 =1/ و 8 R2 در رتبه اول قرار میگیرد. در مقابل کمترین مقدار
ضریب تعیین در رقم هایولا و آرجی اس به ترتیب مربوط به توابع خطی لگاریتمی و متعالی بود. توجه به نتایج آماری
مشخص شده که مبنای مقایسه توابع قرار گرفته است، تابع درجه دوم )با رتبه نهایی یک( نسبت به سایر توابع برتری
نسبی دارد و پس از آن تابع متعالی با رتبه 5 نتایج قابلقبولی دارد و توابع خطی ساده و خطی لگاریتمی در رتبههای
95 )رقم هایولا( / بعدی قرار میگیرند. بررسی میانگین ریشه دوم خطا نشان میدهد که تابع متعالی مجموعاً به میزان 2
8 )رقم آرجی اس( درصد عملکرد را کمتر )با توجه به / و 95 CRM مثبت( از مقادیر واقعی برآورد نموده در صورتیکه
6 درصد عملکرد را کمتر )با توجه به / 99 و 1 / تابع درجه دوم مجموعاً به میزان 5 CRM مثبت( از مقادیر واقعی برآورد
کرده است. بنابراین با توجه به مقایسههای انجام شده شاخصهای مذکور برای توابع مختلف و نیز رتبه نهایی یک که
به تابع درجه دوم تعلق گرفته است، این تابع به عنوان تابع بهینه تولید در شرایط توأم شوری و کم آبیاری برای رقمهای
هایولا و آرجی اس در منطقه مشهد معرفی میگردد
تحلیل روند تغییرات سالانه و فصلی دما، بارش و خشکسالیهای استان همدان در این مطالعه تحلیل روند آماری عوامل اقلیمی بارش، دما و خشکسالی در دو مقیاس فصلی و سالانه در 15 ایستگاه از منطقه
محاسبه و (SPI) همدان، انجام گرفت. برای این منظور ابتدا خشکسالی در سطح هر ایستگاه از شاخص بارش استاندارد شده
سپس تغییرپذیری عوامل مورد مطالعه با استفاده آزمون ناپارامتریک منکندال صورت گرفت. نتایج تحلیل روند مقدار باران
سالانه نشان داد در 60 درصد ایستگاهها، روند بارش کاهشی بود که این کاهش بیشتر متوجه فصول بهار، زمستان و تابستان
است. بررسی تغییرات دمایی نشان داد که روند دمای سالانه 50 درصد از ایستگاهها افزایش معنیداری داشته است. در مقیاس
فصلی، دو فصل تابستان و پاییز، افزایش دما و دو فصل بهار و زمستان کاهش دما را نشان دادند. روند افزایش خشکسالیها نیز
همانند روند تغییرات بارش بود، بهطوریکه در 67 درصد ایستگاهها خشکسالی سالانه افزایش یافته و این افزایش در 33 درصد
0 معنیدار بود. بیشترین تعداد روندهای معنیدار در میانگین عوامل اقلیمی مورد مطالعه در فصل / ایستگاهها در سطح 05
تابستان مشاهده شد. همچنین روند تغییرات در دو ایستگاه عمرآباد و قهاوند برای کلیه عوامل مورد مطالعه در هر دو مقیاس
زمانی معنیدار بود. این دو ایستگاه دریافتکننده مقادیر حدی بیشینه و کمینه بارش میباشند که معنیدار بودن تمامی عوامل
اقلیمی مورد مطالعه قابل توجیه است.


در این مطالعه تحلیل روند آماری عوامل اقلیمی بارش، دما و خشکسالی در دو مقیاس فصلی و سالانه در 15 ایستگاه از منطقه
محاسبه و (SPI) همدان، انجام گرفت. برای این منظور ابتدا خشکسالی در سطح هر ایستگاه از شاخص بارش استاندارد شده
سپس تغییرپذیری عوامل مورد مطالعه با استفاده آزمون ناپارامتریک منکندال صورت گرفت. نتایج تحلیل روند مقدار باران
سالانه نشان داد در 60 درصد ایستگاهها، روند بارش کاهشی بود که این کاهش بیشتر متوجه فصول بهار، زمستان و تابستان
است. بررسی تغییرات دمایی نشان داد که روند دمای سالانه 50 درصد از ایستگاهها افزایش معنیداری داشته است. در مقیاس
فصلی، دو فصل تابستان و پاییز، افزایش دما و دو فصل بهار و زمستان کاهش دما را نشان دادند. روند افزایش خشکسالیها نیز
همانند روند تغییرات بارش بود، بهطوریکه در 67 درصد ایستگاهها خشکسالی سالانه افزایش یافته و این افزایش در 33 درصد
0 معنیدار بود. بیشترین تعداد روندهای معنیدار در میانگین عوامل اقلیمی مورد مطالعه در فصل / ایستگاهها در سطح 05
تابستان مشاهده شد. همچنین روند تغییرات در دو ایستگاه عمرآباد و قهاوند برای کلیه عوامل مورد مطالعه در هر دو مقیاس
زمانی معنیدار بود. این دو ایستگاه دریافتکننده مقادیر حدی بیشینه و کمینه بارش میباشند که معنیدار بودن تمامی عوامل
اقلیمی مورد مطالعه قابل توجیه است.
حل بحران آب کشور با عزم ملی و مدیریت جهادی در بهینه سازی مصرف آب و مدیریت حوزه های ابخیزدار حفاظت، بهره برداری و مدیریت پایدار از منابع آبخیز به منظور تامین نیازهای نسل حاضر و حفظ این منابع برای
نسل های آتی، از اولویت های اساسی می باشد. امروزه با گسترش روند شهرسازی و تغییر در کاربری های طبیعی به
محیط های مصنوعی و دست ساخت، شاهد ایجاد محیطهائی با رفتارهای هیدرولوژیکی و هیدرولیکی متفاوت
می باشیم که به آبخیزهای شهری شهرت یافته اند. آبخیزداری بعنوان علم مدیریت جامع آبخیزها می تواند
راهکارهای بهره برداری و مدیریت پایدار از منابع آبخیز را در حوزه های طبیعی، شهری و روستایی طراحی و تدوین
نماید و با اجرای آن ضمن کاهش آلودگی ها، بحران های ناشی از خشکسالی را بطور چشمگیری کاهش دهد.
نزولات آسمانی در ایران 400 تا 500 میلیارد متر مکعبت تخمین زده می شود که به علت گرمای فلات مرکزی
میباشد. داشتن متولیان مختلف آب، عدم مدیریت صحیح و فقدان پوشش گیاهی نزدیک به 80 درصد آن تبخیر شده
و فقط 80 تا 100 میلیارد متر مکعب آن به صورت آبهای سطحی و زیر زمینی جاری می شود. 37 میلیارد متر مکعب
از نزولات برای مصرف آشامیدنی، کشاورزی و صنعت مصرف می شود و بقیه که نزدیک به دو سوم آب جاری را
تشکیل میدهد، به علت عدم مدیریت صحیح در اعماق زمین ذخیره شده و یا از طریق رودخانه ها به دریا می ریزد
که در واقع غیر قابل استفاده و آب در دسترس نسبت به نزولات بسیار ناچیز است. این در حالی است که سهم یاد
شده با بهره برداری اصولی و بر مبنای اصل توسعه پایدار و مدیریت صحیح می توانست حداقل 3 و حداکثر 10 برابر
باشد. متاسفانه در کشور ما از منابع آبهای موجود به صورت اصولی و صرفه جویانه استفاده نمی شود. با نابود کردن
پوشش گیاهی بر اثر بهره برداری غیر اصولی، چرای مفرط دام، استفاده از چوب برای تامین انرژی حرارتی و توسعه
سطح مزارع کشاورزی در مناطق جنگلی، خاصیت نفوذپذیری خاک کاهش و میزان تبخیر افزایش یافته و حدود
400 میلیارد متر مکعب از کل نزولات قبل از اینکه مورد استفاده قرار گیرند دوباره به صورت بخار به هوا باز می
گردد. یک پنجم بقیه نیز به جای اینکه بستری مناسب برای تصفیه و ذخیره در زمین بیابد.، بصورت آبهای وحشی
سرازیر شده و سیلابهای خطرناکی را به وجود می آورد مانند سیل نکا در استان مازندران و سیل در استان گلستان که
خسارات جانی و مالی زیادی وارد آورند. آب بسیاری از رودخانه های کشور ما بر اثر عوامل طبیعی و یا دخالتهای
نادرست انسان ، آلوده و به طور موضعی غیر قابل استفاده شده است که تنها راهکار اساسی در مقابله با این بحران ها
نیاز به تهیه و اجرای پروژه های آبخیزداری در سه حوزه طبیعی، شهری و روستایی نیازمند عزم ملی و مدیریت
جهادی هستیم که بایستی با اصلاح ساختاری، برنامه های فرهنگی و مشارکتی زمینه اجرای آن را در جامعه فراهم
نماییم.
اهمیت نقش مشارکت در جلوگیری از بحران کم آبی آب یکی از مهم ترین چالش های قرن حاضر بشریت محسوب میشود که می تواند سر منشا بسیاری از تحولات مثبت یا منفی در سطح ملی
و بین المللی گردد. کشور ایران بدلیل کمبود نزولات جوی و نامناسب بودن پراکنش زمانی و مکانی بارش جزو کشور های خشک و نیمه
خشک جهان محسوب میشود و بحران کم آبی نیز روز به روز تشدید میشوددر دهههای اخیر در کشورهای در حال توسعه به توسعه منابع
آبی توجه زیادی مبذول گردیده ولی مشارکت بهرهبرداران و مصرفکنندگان در امر مدیریت منابع آب کمتر مدنظر قرار گرفته است و سهم و
نقش مردم اغلب ناچیز محسوب شده و چشمپوشی میشود متأسفانه در کشور ما هنوز استفاده مطلوب از آب به شکل یک فرهنگ جایگاه
خاص خود را پیدا نکرده است، به همین جهت دستیابی به تعادل نسبی در زمینه عرضه و مصرف آب یک اصل اساسی و ضروری است که این
مهم جز با ایجاد یک نظام جامع مدیریت آب و مشارکت مردمی میسر نیست. گسترش و تحکیم زمینه مشارکت اگاهانه مردم بویژه در بهره-
برداری و مصرف آب، یگانه تضمین بلندمدت برای سودمندی فعالیتهای برنامهریزی شده در این رابطه به نظر میرسد. در واقع بدون مشارکت
آگاهانه مردم در جهت بهره برداری صحیح از سرمایه گذاریهای کلان و در عین حال ضروری از جمله اجرای طرحهای تامین آب و احداث
شبکههای آبیاری و زهکشی، طبعا نمیتوان انتظار داشت تدابیر کارشناسانه به همراه تکنولوژی های نوین نسبت به مسائل موجود و انواع
نیازهای آبی در هر زمان و مکان و با هر کمیت و کیفیتی پاسخگو باشد. در روشهای مشارکتی، مشارکت در اولین دیدگاه به منزله نهادهای
برای توسعه است که موجب افزایش کارائی برنامه های توسعهای میگردد بطوریکه درگیری مردم در فعالیتها، موجب شتاب دادن به روند
توسعه ومطلوبیت بیشتر آن میشود. بنابراین میبایست هماهنگی و همزمانی لازم بین فرآیندهای تامین و استحصال آب با تقاضا و مصرف
بهینه همراه با سایر فرآیندهای مورد نیاز تولید همراه با مشارکت موثر مردم ایجاد گردد تا مشکلات مربوط به بحران کمآبی به حداقل ممکن
خود برسد.
سد زیر زمینی راهکاری در مقابله با بحران آب سدهای زیرزمینی سازههایی هستند که در زیر زمین ساخته می شوند و با مسدود کردن جریان طبیعی آب های زیرزمینی سبب ایجاد ذخایر
آبی در زیر زمین می شوند. سدهای زیرزمینی در محل آبراهه های خشک و آبراهههای فصلی و نه رودخانههای دائمی ساخته میشوند و به
این ترتیب به جای ذخیرهی آب در سطح، در زیر زمین آب ذخیره میشود که این آب ذخیره شده را میتوان با لولهگذاری و یا حفر چاه پمپاژ
کرد. به زبان سادهتر، همان گونه که سدهای روزمینی در تنگههای مخصوصی بنا میشوند، در زیر خاک و در محل خشکه رودها نیز چنین
تنگهای وجود دارد و در واقع سدهای زیرزمینی در چنین محلهایی ساخته میشوند. برای ساخت سدهای زیرزمینی لایهای به صورت یک
کانال برداشته میشود و در واقع سد در داخل این کانال تا جایی که به لایهی غیرقابل نفوذ برسد، احداث میشود .مهمترین مسئله در احداث
سدهای زیرزمینی، مکانیابی صحیح آنها میباشد. در این مقاله به معرفی سدهای زیرزمینی و همچنین نکاتی در مورد انتخاب مکانهای
مناسب جهت احداث این نوع سازه ها ارائه شده است .
1 2